رشته‌هاى آموختنى وجود داشته . در پايان يكى از رساله‌هاى پهلوى به نام ماديكان چترنگ چنين آمده : « اصل بازيدن شطرنج اين است كه نگرش « ملاحظه ) و توخشش ( سعى ) در نگاهداشتن و مواظبت ابزار حريف دست بد بازى نكنى ، و شمار ابزار خود را بدارى ، چنان كه يكى را به كار اندازى و ديگرى را به پرهيز و احتياط گذارى ، و نيز همواره به اصل بازى توجه كنى و پايان را در نظر داشته‌باشى چنان كه در آيين‌نامه نبشته است » . « 1 » تاجنامه يا كتاب التاج يكى ديگر از كتابهاى پارسى كه از آن يا از ترجمه عربى آن مطالبى در « عيون الاخبار » نقل شده كتابى بوده است كه در فارسى به نام تاجنامه و در متن عربى عيون الاخبار « كتاب التاج » خوانده شده است . تاج‌نامه در ادبيات ساسانى عنوان دسته‌اى از كتابها يا نوشته‌ها بوده است كه مطالب آنها با شاهان و شاهزادگان و درباريان ارتباط مىيافته ، يا در حكمت عملى و اخلاقى و تعاليمى بوده كه از زبان شاهى خطاب به جانشين يا يكى از كارگزاران او روايت مىشده ، يا شرح‌حال و كارهاى برخى از شاهان معروف يا مشتمل بر امورى بوده كه فراگرفتن آنها براى شاهان و شاهزادگان و بزرگان دولت از لحاظ آشنا شدن با راه و رسم كشوردارى و آگاهى بر سرگذشت پادشاهان گذشته و سنّتهاى ايشان و همه آن چيزهايى كه جزء فرهنگ ايشان به شمار مىرفته ضرورى بوده است . نگارنده نام و آثار چهار كتاب از نوع تاجنامه‌هاى ساسانى را كه به عربى ترجمه شده بوده از خلال مآخذ عربى اسلامى تا حدى مشخص ساخته و در كتابى معرفى كرده‌ام « 2 » و يكى از آنها همين تاجنامه‌اى است كه ابن قتيبه مطالبى از

--> ( 1 ) . سبك‌شناسى ، ج 1 ، ص 50 . ( 2 ) . به نام « الترجمه و النقل عن الفارسيه فى القرون الاسلامية الاولى ، الجزء الاول ، كتب التاج و الآيين » بيروت 1964 م .